Bosna i Hercegovina i Crna Gora i dalje su među državama Zapadnog Balkana koje su najviše izložene stranom uticaju, navodi se u novom istraživanju Centra za sigurnosne studije (CSS) pod nazivom “Bosnia and Herzegovina and Montenegro between Chinese, Russian, and Turkish Influence”.
Studija analizira načine na koje Rusija, Kina i Turska ostvaruju svoje interese u dvije zemlje koje još nisu članice Evropske unije. Prema autorici istraživanja, svaka od ovih država koristi različite oblike djelovanja – od ekonomskih ulaganja i infrastrukturnih projekata do političkog angažmana, kulturne saradnje i medijskog uticaja.
Kada je riječ o Kini, u istraživanju se navodi da je njen uticaj prvenstveno usmjeren na ekonomiju kroz kredite, infrastrukturne projekte i ulaganja u energetiku. Istovremeno se upozorava da rastu i izazovi povezani s tehnološkom zavisnošću i netransparentnim ugovornim aranžmanima.
Za razliku od Kine, navodi se da je ruski uticaj u Bosni i Hercegovini dominantno političke prirode. U studiji se ističe da Moskva koristi političke i društvene podjele, kao i informacione kampanje, kako bi očuvala svoj uticaj u regionu.
Prema istraživanju, ruski zvaničnici često kritikuju postojeći ustavni okvir Bosne i Hercegovine, dok istovremeno pružaju političku podršku vlastima Republike Srpske. Autorica navodi da takvi odnosi utiču na političke procese i predstavljaju izazov za evropske i evroatlantske integracije zemlje.
U studiji se također ističe da se ruski uticaj ne zadržava samo na političkom nivou. Kao važni faktori navode se kulturne i vjerske veze, kao i medijski prostor, u kojem različiti narativi mogu dodatno produbljivati postojeće društvene podjele.
Analiza se osvrće i na ekonomske pokazatelje, navodeći da je ruski trgovinski udio u ukupnom uvozu Bosne i Hercegovine znatno manji od udjela Evropske unije. Kao primjer ruskog ekonomskog prisustva navodi se Rafinerija nafte Brod, za koju autorica ocjenjuje da danas ima veći geopolitički nego ekonomski značaj.
Istraživanje upozorava i na moguće posljedice međunarodnih sankcija uvedenih Rusiji nakon početka rata u Ukrajini. Navodi se da bi eventualni pokušaji zaobilaženja sankcija preko trećih zemalja mogli predstavljati dodatni izazov za Bosnu i Hercegovinu i njen evropski put.
U zaključku studije ističe se da institucionalne slabosti i političke podjele povećavaju prostor za djelovanje stranih aktera. Kao jedan od ključnih izazova navode se jačanje institucija, veća transparentnost i nastavak reformi koje bi doprinijele otpornosti države na vanjske uticaje.
