Sahrana koja je danas održana u Beogradu privukla je pažnju javnosti daleko izvan granica Srbije i Bosne i Hercegovine.
O događaju izvještavaju brojni svjetski mediji, koji posebnu pažnju posvećuju političkoj dimenziji, prisustvu zvaničnika, porukama koje su se mogle čuti, ali i odnosu vlasti prema cijelom događaju.
U njihovim izvještajima posebno mjesto zauzima pitanje ko je bio prisutan, ko nije, te kakve su odluke i poruke prethodile samoj ceremoniji.
Guardian izvještava iz Beograda
Britanski The Guardian posvetio je značajan prostor posljednjem ispraćaju Ratka Mladića, bivšeg komandanta Glavnog štaba Vojske Republike Srpske koji je pravosnažno osuđen za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.
Guardian Mladića opisuje kao generala osuđenog zbog njegove uloge u najtežim zločinima počinjenim tokom rata u Bosni i Hercegovini.
List navodi da je način na koji je dočekan nakon povratka njegovih posmrtnih ostataka izazvao međunarodne reakcije.
Guardian podsjeća i na nadimak „Kasapin iz Bosne“, koji su pojedini međunarodni mediji koristili za Mladića zbog njegove uloge tokom rata devedesetih godina.
Britanski list navodi da je Mladić krajem augusta preminuo u zatvoru dok je služio doživotnu kaznu izrečenu pred međunarodnim pravosuđem.
Posebna pažnja posvećena ceremoniji
Novinari Guardiana izdvojili su brojne detalje sa ceremonije.
Navode da su pripadnici oružanih snaga držali stražu pored kovčega, na kojem su bili postavljeni predmeti povezani s Mladićevom vojnom karijerom, uključujući njegovu prepoznatljivu vojnu kapu i mač.
Britanski medij opisao je i prostor oko crkve, gdje su bile istaknute srpske zastave.
Posebno su izdvojili veliki transparent postavljen preko ulice na kojem je pisalo:
„Dobro došao, generale, hvala majci što je rodila heroja.“
Takve poruke jedan su od razloga zbog kojih se međunarodni izvještaji o sahrani ne fokusiraju samo na samu ceremoniju, već i na odnos dijela javnosti prema Mladiću nakon njegove smrti.
Guardian podsjetio na Srebrenicu i Sarajevo
Veliki dio izvještaja posvećen je historijskom i sudskom kontekstu.
Guardian Mladića opisuje kao jednu od ključnih figura politike etničkog čišćenja tokom rata u Bosni i Hercegovini, u kojem je poginulo više od 100.000 ljudi, dok je više od dva miliona ljudi bilo prisiljeno napustiti svoje domove.
Posebno podsjećaju na dugotrajnu opsadu Sarajeva i zločine počinjene tokom nje.
U centru pažnje je i genocid u Srebrenici iz jula 1995. godine, kada je ubijeno više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka.
Upravo je za genocid u Srebrenici Mladić pravosnažno proglašen krivim pred međunarodnim sudom.
Financial Times prati političku dimenziju
Financial Times u svom izvještaju posebnu pažnju posvećuje političkoj dimenziji sahrane.
FT navodi da su visoki predstavnici vlasti Srbije, kao i sin predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, bili među hiljadama ljudi koji su se u ponedjeljak okupili u Beogradu.
List također podsjeća na genocid u Srebrenici, navodeći da je oko 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka ubijeno, a njihove žrtve potom pronalažene u masovnim grobnicama.
Šta Financial Times piše o Vučiću?
Financial Times značajan dio izvještaja posvetio je predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću i njegovom odnosu prema cijelom događaju.
Britanski poslovni list Vučića opisuje kao političara koji se, nekoliko sedmica prije očekivanih prijevremenih izbora, nalazi između evropskog puta Srbije i dijela vlastitog biračkog tijela među kojim postoje oni koji Mladića i dalje poštuju.
FT podsjeća da Vučić nije lično prisustvovao sahrani niti je, prema njihovom izvještaju, ceremoniji formalno dodijelio status državnih počasti.
Istovremeno podsjećaju na njegovu raniju izjavu da je razgovarao s porodicom Mladić.
Vučić je kazao da je učinio „sve što je moguće da sve protekne na dostojan način“.
Vučić ipak nije bio jedini fokus
Iako predsjednik Srbije nije prisustvovao sahrani, Financial Times navodi da su se na ceremoniji pojavili visoki zvaničnici.
Među njima su, prema njihovom izvještaju, bili ministri odbrane i pravde Srbije, predsjednik SNSD-a Milorad Dodik, kao i ruski ambasador u Srbiji.
Ceremoniju je predvodio patrijarh Porfirije, poglavar Srpske pravoslavne crkve.
Prisustvo visokih političkih i državnih predstavnika jedan je od elemenata koji su međunarodni mediji posebno izdvojili u svojim izvještajima iz Beograda.
BBC izdvojio događaje prije sahrane
O događajima nakon Mladićeve smrti izvještavao je i BBC.
Britanski javni servis pažnju je usmjerio na dešavanja koja su prethodila samoj sahrani.
BBC podsjeća da su navijači Crvene zvezde tokom beogradskog derbija protiv Partizana u nedjelju navečer razvili koreografiju s likom Ratka Mladića.
Koreografija je prikazana neposredno prije današnje sahrane i dodatno je privukla međunarodnu pažnju.
Sahrana postala međunarodna vijest
Veliki interes Guardiana, Financial Timesa, BBC-ja i drugih stranih medija pokazuje da današnji događaji u Beogradu imaju znatno širi odjek od Srbije i Bosne i Hercegovine.
U fokusu nije samo činjenica da je Mladić sahranjen u Beogradu, već prvenstveno način na koji su ga ispratili pojedini građani, političari i javne ličnosti.
Poruke kojima se Mladić predstavlja kao heroj posebno su osjetljive zbog činjenice da je njegova krivična odgovornost utvrđena pravosnažnim presudama međunarodnog pravosuđa.
Pravna činjenica ostaje nepromijenjena
Ratko Mladić bio je komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Prvostepeno je 2017. osuđen na doživotni zatvor, a presuda je pravosnažno potvrđena 2021. godine.
Proglašen je krivim za genocid u Srebrenici, progon, istrebljenje, ubistva, deportacije, prisilno premještanje, terorisanje stanovništva Sarajeva i uzimanje pripadnika Ujedinjenih nacija za taoce, između ostalog.
Zbog toga međunarodni mediji izvještavanje o njegovoj sahrani gotovo bez izuzetka stavljaju u kontekst pravosnažne presude i zločina počinjenih tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Pitanje odnosa Srbije prema ratnoj prošlosti
Izvještaji svjetskih medija pokazuju da se sahrana Ratka Mladića posmatra i kao pitanje odnosa današnje Srbije prema ratovima devedesetih godina.
Dolazak visokih zvaničnika, vojna simbolika, transparenti podrške, veliki broj okupljenih i koreografija navijača Crvene zvezde zbog toga su postali dio šire međunarodne priče.
Istovremeno, činjenica da Aleksandar Vučić nije prisustvovao sahrani, ali je prethodno razgovarao s porodicom i govorio o organizovanju „dostojanstvenog“ ispraćaja, također je predmet analiza.
Posebna pažnja na poteze predsjednika Srbije
Vučićev izostanak sa same ceremonije nije značio da je njegovo ime ostalo izvan priče.
Naprotiv, njegov odnos prema događaju posebno je analiziran zbog političkog položaja Srbije i osjetljivosti pitanja koje je sahrana ponovo otvorila.
FT je njegovu poziciju stavio u kontekst evropskog puta Srbije i odnosa prema dijelu javnosti koji Mladića i dalje poštuje.
Istovremeno, njegovo ranije obraćanje javnosti i razgovor s porodicom postali su dio međunarodnog izvještavanja.
Međunarodna pažnja ne jenjava
Način na koji je organizovan posljednji ispraćaj izazvao je interes brojnih stranih medija.
U njihovim izvještajima zajedno se analiziraju prisustvo političara, vojni elementi ceremonije, poruke podrške i širi odnos prema ratnoj prošlosti.
Zbog toga sahrana nije ostala samo događaj koji se prati u Srbiji i Bosni i Hercegovini.
Šta su strani mediji posebno izdvojili?
The Guardian je posebnu pažnju posvetio detaljima uz kovčeg, porukama podrške i historijskom kontekstu Mladićeve presude.
Financial Times je naglasio političku dimenziju, uključujući prisustvo zvaničnika i poziciju Aleksandra Vučića.
BBC je, između ostalog, izdvojio koreografiju navijača Crvene zvezde prikazanu uoči sahrane.
Svi ovi elementi zajedno doprinijeli su tome da posljednji ispraćaj postane međunarodno praćen događaj.
Događaj koji je otvorio brojna pitanja
Sahrana Ratka Mladića ponovo je u međunarodni fokus stavila odnos prema pravosnažno osuđenim ratnim zločincima.
Posebno se analiziraju političke poruke, prisustvo zvaničnika i način na koji se u javnosti govori o osobi čija je odgovornost za ratne zločine pravosnažno utvrđena.
Prema izvještajima Guardiana, Financial Timesa i BBC-ja, posljednji ispraćaj tako je postao mnogo više od lokalnog događaja.
